Over de Lippelose St.-Stevenskerk is al heel wat inkt gevloeid, niet alleen over het gebouw maar vooral de plaats van het eerste kerkje is een discussiepunt.
De kerk was steeds het middelpunt van de gemeente.
Het feit dat de oudste pastorij op de Wipheide stond leidt tot gissingen. Deze pastorij werd in 1640 afgebroken. Een pastorij hoorde steeds bij de kerk, de pastoor diende op wandelafstand naar zijn ‘werkterrein’. Zo was dat ook in de omliggende gemeenten.
Pastoor Van Elsen spreekt in zijn ‘Geschiedenis van Lippelo’ van een houten kerkje in de buurt van de huidige vredesboom. Hij merkt op dat de belangrijkste leenhoven, de Asbroeckhoeve (Verbruggen), hoeve Van Boneffe (Van Ingelgem) en Hof ter Moortere (Vermeiren), allemaal een rechtstreekse, rechtlijnige verbinding hadden met de plaats van de toenmalige pastorij.
Een belangrijke aanduiding waren de toponiemen, velden, waterlopen, wegels enz. kregen niet zomaar een naam aangespeld. Zo vind je vlakbij benamingen als Kerckeweycken, Kerkendam, Kerkeloop, Kerkedreef en was de Oppuurse weg vroeger de Paepenstraet, een oudere benaminng voor de priester.
Toevallig vond ik in het Rijksarchief te Beveren een notarisakte over een stukje niemandsland te Lippelo. Bij nader toezien bleek dat het pleintje dat grensde aan de oude pastorij.
De gemeente was in 1867 op zoek naar een woongelegenheid voor de nieuwe veldwachter Louis Vermeulen, Hij bouwde er uiteindelijk zijn woning nadat via het kadaster het perceel werd verdeeld in drie bouwgronden.
Lippelo hing kerkelijk af van de Abdij van Affligem nadat het in 1314 was erkend als zelfstandige parochie, de abdij betaalde mee voor de herstellingen aan de pastorij en aan de kerk in 1662.
Kasteel Marselaer geeft ons een andere inkijk, het was gelegen op de grens van de grondgebieden; Malderen, Londerzeel en Lippelo.
In het archief van de familie Van Marselaer vonden we een aanwijzing, Adriaen van Marselaer vermeld in zijn kroniek de verwoestingen van 1480 in de streek door plunderende soldaten, daarbij werd ook het kerkje van Lippelo en de kapel van Opdorp afgebrand. Rond 1500 is een nieuwe kerk gebouwd, waarvoor de familie Marselaer in 1514 twee glasramen schonk. Zij werden in het hoogaltaar geplaatst.
In de tekst van de kroniek is vermeld “niet ver van het Hof van Marselaer” wat er dan weer op wijst dat dit eerste kerkje niet op de Wipheide stond. Er was ook een voetpad van kasteel Marselaer langs de Molenbeek met een brug die uitgaf op de Broekstraat en de kerk.
Wanneer we de oudst gekende kaart van onze streek bekijken zien we de kerk op wandelafstand tussen de drie kastelen Melis, Gravenkasteel en Marselaer.
Figuur 2 Detail uit de oudst gekende kaart van Villaret (1745) met de kerk centraal tussen kasteel Melis,
Gravenkasteel en Marselaer.
– Jos Winckelmans